Google

 

Web

www.aydam.org

Strona główna O mnie Art & FotoGaleria O Serwisie Kontakt Jak moge pomóc? Historia serwisu Przewodnik Mapa Serwisu Sklep On-Line Regulamin Chat Forum

Strona główna
HKK Autor
HKK Wstep
HKK Tom 1
HKK Tom 2
HKK Tom 3
HKK Tom 4


Goście On-Line

Statystyki

Księga Gości:

Poczytaj
Dopisz

Kontakt ze mną
GG 9164115:
Tlen:
Napisz do mnie:
mail.gif (161 bytes)

Zalecana rozdzielczość
1024x768

Profesjonalny Hosting z PHP, MySQL, SSH Juz za 50 zł/rok, domena gratis!

Historia Kościoła Katolicka

Ks. prof. dr hab. Marian Banaszak (1926-1997)

Spis treści >>>

Od Autora

Od przeszło ćwierćwiecza prowadząc wykłady z historii Kościoła Katolickiego w Arcybiskupim Seminarium Duchownym w Poznaniu i na tamtejszym Papieskim Wydziale Teologicznym oraz w Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie (od 1972), odczuwałem zawsze brak w języku polskim takiej syntezy dziejów Kościoła, która byłaby pomocna studentom teologii w utrwaleniu wykładów seminaryjnych, a później służyła im, jako kapłanom, w katechizacji i pracy duszpasterskiej. W przygotowaniu publikacji kierowałem się także pragnieniem, by mogli z niej skorzystać świeccy katolicy, zainteresowani swoim Kościołem, zwłaszcza odkąd papieżem jest Jan Paweł II. Lepiej rozumie się współczesne działanie Kościoła i papieża, gdy zna się kościelną przeszłość, świetlaną i przyćmioną, na miarę Bożej łaski i ludzkich możliwości. Założenia te sprawiły, że Historia Kościoła Katolickiego w niniejszym opracowaniu nie jest podręcznikiem akademickim i nie podaje bibliografii przedmiotowej, choć starałem się o rzetelność naukową i nieomal szkolną przejrzystość wykładu.

Cenne są wszystkie dotychczasowe opracowania dziejów Kościoła w języku polskim, od przestarzałego obecnie, a bardzo poczytnego podręcznika ks. Józefa Umińskiego, do nie skończonej jeszcze, czteroczęściowej Historii Kościoła ks. Bolesława Kumora i Dziejów chrześcijaństwa w zarysie ks. Daniela Olszewskiego. Korzystałem z każdego opracowania w języku polskim, lecz w podawaniu faktografii i ocen oparłem się przede wszystkim na wielotomowym Handbuch der Kirchengeschichte (wyd. Herder 1965 tom 1 i n.), na obszernej Nouvelle Histoire de l'Eglise (wyd. Du Seuil 1963 tom 1 i n.) i najnowszych (do 1983) podręcznikach w języku niemieckim i francuskim. Do opracowania zagadnień bardziej złożonych posłużyłem się także dziełami monograficznymi. Wykaz wszystkich wykorzystanych prac historycznych znajduje się w Nocie bibliograficznej na końcu każdego tomu.

Jeden autor nie ma możliwości własnego przemyślenia każdego tematu, wielekroć opiera się na cudzych sądach i ocenach. Uwzględniona faktografia nie zawsze też daje pełną odpowiedź na pytanie, dlaczego nastąpiło jakieś wydarzenie i jakie miało skutki, bo nie jest ona i nie może być kompletna w syntetycznym opracowaniu. Kto chce więc zdobyć dokładne poznanie historyczne i znaleźć sądy historyczne w pełni udokumentowane, musi sięgnąć do monograficznych dzieł naukowych.

Obszerny wstęp w pierwszym tomie obejmuje ważniejsze zagadnienia, łączące się z historią Kościoła jako nauką, bo łatwiej ją zrozumieć, gdy się wie, jak ona powstaje jako naukowe opracowanie. Podano w nim także podział historii Kościoła na epoki i okresy, przyjmowane powszechnie w historiografii. Wydało mi się wszakże pożytecznym nie omawiać dziejów Kościoła zbyt przekrojowo, w ramach długich okresów. Ująłem je w mniejsze cezury czasowe, co pozwala lepiej dostrzec występowanie nowych zjawisk w ich powiązaniu z innymi na linii horyzontalnej. Na początku tomu podaję szczegółowy podział każdej z historycznych epok Kościoła na okresy.

Obszerny wstęp nuży czytelnika nie przyzwyczajonego do pracy naukowej. Należy jednak z nim się zapoznać, jak trzeba dokonać wstępnych formalności w muzeum, by oglądać jego cenne zbiory. W historii ogląda się bogate wydarzenia dziejowe. Jedni zachwycają się nimi, inni oburzają się na nie. Powinno się przede wszystkim zdobyć z nich lepsze zrozumienie teraźniejszości, historia jest nauczycielką życia (historia magistra vitae).

Warszawa - Poznań, 8 grudnia 1984 roku.

Historia Kościoła katolickiego, zaplanowana na trzy tomy, niespodziewanie rozrosła się do czterech tomów, w tym dwóch części tomu trzeciego. Na te dwie części nalegało Wydawnictwo, co autor uznał za pożyteczne z racji wielu doniosłych wydarzeń tej epoki, które powinien znać współczesny katolik. Ujęcie czasów najnowszych w osobny, czwarty tom, zrodziło się w ostatniej chwili, gdy nowa rzeczywistość polska stworzyła korzystne warunki do otwartego przedstawiania współczesnych dziejów Kościoła: tych świetlanych i tych przyćmionych, tych na miarą Bożej laski i tych na miarę, ludzkich możliwości.

Zapotrzebowanie na syntezę dziejów Kościoła katolickiego w języku polskim ujawniło się w szybkim wyczerpaniu dwudziestotysięcznego nakładu I i II tomu. Wydawnictwo postanowiło wznowić dba tomy w wysokości 15 tysięcy egzemplarzy. Autor zdołał w ostatniej chwili dokonać tylko trzech istotnych poprawek w tomie drugim, a potrzeba ich więcej, bo oba tomy, a nawet trzeci, nie są wolne od usterek, zauważonych zbyt późno.

Tom czwarty, pisany pod przynaglającą presją terminu oddania go do Wydawnictwa, napotkał dwie szczególne trudności: minimalną liczbę syntetycznych opracowań najnowszych dziejów Kościoła i bogactwo rozproszonych informacji, z których trzeba było dokonać selekcji najważniejszych wydarzeń. Dla okresu powojennego korzystano z statystyk, które należy traktować jako dane szacunkowe, przydatne do ilustracji zjawisk, a nie do wnikliwych analiz. Niektóre z nich sięgają poza 1978 rok, przyjęty jako terminus ad quem całej publikacji. Niewątpliwie w tym tomie zbyt obszernie, nieproporcjonalnie do całości uwzględniono dzieje Kościoła w Polsce, lecz powód był prosty: młode pokolenie katolików albo nie zna ich zupełnie, albo z propagandowych publikatorów minionego okresu wie co nieco, lecz najczęściej błędnie.

Czasy najnowsze mają to do siebie, że nie sposób ująć ich w naukową syntezę historyczną, a bardzo trudno opracować nawet taką, którą nazywa się syntezą wstępną. O ile współczesne mass-media i bogate wydawnictwa dokumentów kościelnych ułatwiają poznanie ważnych wydarzeń z dziejów Kościoła w XX wieku, o tyle trudniejsze jest wybranie z nich takich, które we wstępnej syntezie tworzą jego wiarogodny, choć tylko naszkicowany obraz. W minimalnym zaś stopniu można dotrzeć do pełnej genezy tych wydarzeń i ujrzeć wszystkie ich następstwa.

Podział epoki najnowszej na dwa okresy (1914-1958 i 1958-1978) jest uzasadniony wewnętrznym rozwojem Kościoła, wszakże pierwszy z nich odznacza się tak wielkim zróżnicowaniem zewnętrznych warunków życia i działalności, a nawet w dużym stopniu także samej treści tego życia, że należałoby omawiać je w czterech osobnych podokresach: pierwszej wojny światowej 1914-1918, lat międzywojennych 1919-1939, drugiej wojny światowej 1939-1945 oraz lat powojennych 1945-1958. Brak wyczerpujących opracowań syntetycznych każdego z tych podokresów uniemożliwia realizację słusznego postulatu.

Zapowiedziane w tomie 3* Kalendarium 1978-1990 nie zostało uwzględnione z powodu nadmiernej objętości tomu czwartego.

Całość przedstawionych w tym tomie wydarzeń, mimo niedoskonałości syntetycznego ujęcia, pozwala nam lepiej zrozumieć Kościół katolicki w jego wymiarze ludzkim, takim jaki jest dzisiaj, a może nawet jaki powinien być jutro. Nie daje natomiast odpowiedzi, nawet wstępnej, na pytanie, które wymaga wielu żmudnych badań historycznych, czy Kościół spełnił swe zadania na miarę własnych możliwości i wymagań epoki.

Cum permissione auctoritatis ecclesiasticae

Akademia Teologii Katolickiej
Warszawa
1986, 1987, 1989, 1991, 1992

Spis treści:

Strona utworzona 7 października 2005 r.
Ostatnia aktualizacja: środa 25 stycznia 2006 20:25:22
Created by © Adam Gabriel Grzelązka

Kontakt * Prawa Autorskie & Współpraca * Autor Serwisu & Forum * E-Mail

© 2004-2006 by Adam Gabriel Grzelązka
Serwis założono 18 VIII 2004 r.