Sobór Konstantynopolitański II (553)

Celem działania na polu religijnym cesarza Justyniana, panującego w latach 528-555, było przywrócenie jedności Kościoła po Soborze Chalcedońskim według wzorca: jedno cesarstwo -jedna religia. Odłączeni od Kościoła «chalce-dońskiego» monofizyci przeważali w Egipcie, Etiopii i Syrii. Ich prześladowanie przez państwo nie było zrozumiałe dla mnichów i prostych ludzi, którym wydawało się, że po prostu są oni zwolennikami Cyryla przeciwko Nestoriuszowi.

Monofizyci domagali się potępienia Teodora z Mopsuestii, Teodoreta z Cyru oraz Ibasa z Edessy, jako nestorian. Justynian z nadzieją na ich zjednanie potępił dzieła tych trzech pisarzy w roku 544 jako tak zwane «Trzy Rozdziały». Biskupi zachodni i papież Wigiliusz nie chcieli się na to zgodzić.

3 maja 553 nastąpiło otwarcie soboru, w którym uczestniczyli przede wszystkim biskupi wschodni, a z Zachodu tylko przedstawiciele wybrani przed cesarza. Papież Wigiliusz nie przyszedł na znak protestu, choć przebywał w Konstantynopolu. Potępiono go więc (ale nie Kościół rzymski), podobnie jak «Trzy Rozdziały» i Orygenesa, uznano jednak ważność soboru w Chalcedonie. Wigiliusz, ulegając naciskom, wraz z szesnastoma biskupami potępił w czasie trwania soboru niektóre sformułowania Teodora z Mopsuestii, nie ustąpił jednak w sprawie potępienia jego osoby, jak i dwóch pozostałych. Jednakże w grudniu 553 roku papież został zmuszony do podpisania dokumentów soboru i dopiero wtedy pozwolono mu wrócić do Italii. Umarł w drodze powrotnej na Sycylii w 555 roku.

Akta zachowały się tylko w skróconej wersji łacińskiej, anatematyzmy zaś po grecku i po łacinie.