Sobór w Vienne (1311-1312)

Jedyny sobór w czasie «niewoli awiniońskiej» zwołał papież Klemens V (1305-1314). Skłoniły go do tego przede wszystkim dwie sprawy: spór zaistniały pomiędzy jego poprzednikiem Bonifacym VIII (1294-1303) a królem Filipem IV Pięknym oraz sprawa templariuszy.

Spór pomiędzy papieżem a królem dotyczył kwestii finansowych. Zaognił się, gdy Bonifacy VIII wystosował bullę Unam sanctam, w której określił, że najważniejszą na świecie jest władza papieża, a władza świecka jest od niej zależna. Posłuszeństwo papieżowi, również w sprawach świeckich, wymagane jest do zbawienia. Cesarz, w odpowiedzi na takie stanowisko papieża, nakazał go aresztować i osądzić. Jakkolwiek do tego nie doszło, problem okazał się nader poważny.

Templariusze, po wycofaniu się z Ziemi Świętej, stanowili dla króla przeszkodę w powiększaniu majątku, ze względu na ich ogromne posiadłości. Spowodowało to, że król nakazał ich aresztować w 1307 roku pod pretekstem postawy antychrześcijańskiej i niemoralnej. Odzwierciedlają to teksty soborowe. Klemens V nie zdołał oprzeć się Filipowi i przychylił się do jego żądania kasaty zakonu.

Sobór odbywał się od 16 października 1311 roku do 6 maja roku następnego. Wzięło w nim udział około 300 kardynałów, biskupów i opatów. Podjęto na nim sprawę templariuszy, papież okazał się powolny żądaniom króla, w zamian za odstąpienie od królewskiego żądania potępienia papieża Bonifacego VIII.

W sprawie odzyskania Ziemi Świętej zaproponowano nową krucjatę, na czele której miał stanąć Filip Piękny - nigdy do niej nie doszło.

Tematem obrad były również stosunki pomiędzy biskupami i parafiami z jednej strony, a nowymi zakonami żebraczymi z drugiej, potępiono poglądy franciszkanina Piotra Jana Olivi oraz sposób życia begardów i beginek.

Dekrety soborowe zostały przygotowane przez komisję kardynałów i zaaprobowane przez posiedzenie ogólne na ostatniej sesji. Nie wiadomo jaką miały formę, ani ile ich było, gdyż dopiero w dwa lata później Klemens przygotował ich tekst do ogłoszenia. Z powodu jego śmierci ogłosił je dopiero Jan XXII (1316-1334), wprowadzając własne poprawki.

Wszystkie dokumenty soborowe dokładnie prezentuje Ewald Müller, omawiając źródła tekstów oraz historię poszczególnych problemów. Podaje także spis wszystkich uczestników soboru.