Historia Kościoła Katolicka Ks. prof. dr hab. Marian Banaszak
722 - 885 KAROLIŃSKA ODNOWA
Historyczna, ale i bardzo legendarna, postać Karola Wielkiego (768-814) zaważyła na dziejach Europy i Kościoła w średniowieczu, jak nikt inny z władców. Drogą podbojów i chrystianizacji dążył on do scalenia Europy zachodniej i wznowił w niej cesarstwo. Chrystianizacją objął Sasów, od których wyszła później misja wśród Duńczyków. Trwalszy był wszakże jego wkład w średniowieczną kulturę europejską. Renesans karoliński oznacza jej rozkwit jeszcze za Ludwika Pobożnego i umocnienie fundamentów kultury całego średniowiecza. Naukowe i kulturalne kontakty utrzymywał Karol Wielki z krajami, które politycznie były od niego uzależnione.
Dzieje frankońskiego państwa i Kościoła Powszechnego na Zachodzie, wzmocnionych reformą Karola Wielkiego, odmiennie kształtowały się za jego następców. Cesarstwo zachodnie wcześniej uległo kryzysowi. Papiestwo zaś osiągnęło za Mikołaja I (858-867) swój pierwszy szczyt kościelnego i politycznego znaczenia. Odmiennie też kształtowały się dzieje Kościoła na Wschodzie. Uświetnia je misja Cyryla i Metodego wśród Słowian, chrzest Wiślan oraz nawrócenie Bułgarów. Schizma Focjusza zapowiada Jednak możliwość całkowitego rozłamu z Kościołem na Zachodzie, bardziej niż wcześniejsze różnice co do czci obrazów i utworzenie cesarstwa karolińskiego. W Hiszpanii prowadzona rekonkwista oznacza wzrost chrześcijaństwa. Na wyspach brytyjskich rozwój Kościoła, który bardzo przysłużył się renesansowi karolińskiemu, ulega zahamowaniu przez najazdy Normanów. Italia z kolei, przy końcu tego okresu, przeżywa najazdy Saracenów. Ich ataki z wielkim trudem odpiera Państwo Kościelne, gdyż jest osłabione walkami możnych rodów. Jednemu i drugiemu zadaniu nie podołają papieże po Mikołaju I, sami wciągnięci w brutalne rozgrywki polityczne w Rzymie. Hadrian III (884-885), który kończy świetny na początku okres karolińskiej odnowy, jest do 1049 roku ostatnim papieżem uznanym przez Kościół za świętego.
Karola. Renesans karoliński. Uczeni. Ośrodki i szkoły. Spory teologiczne. Jan Szkot z Eriugena. Reformator Benedykt z Aniane. Reformy Ludwika Pobożnego. Konstytucja rzymska. Opozycja Wali.
