Historia Kościoła Katolicka Ks. prof. dr hab. Marian Banaszak
1054 - 1140 SKUTECZNA REFORMA
Od reformy klasztorów przeszedł Kościół do reformy papiestwa i całego swego życia (reforma gregoriańska). Kierują nią papieże, których władza ulega szybkiemu wzrostowi centralizacji. Zachód po wielkiej schizmie wschodniej tworzy zwartą jedność kościelną i pogłębia swą jedność kulturalną. Pragnie wszakże jedności z Ziemią Świętą i cesarstwem bizantyjskim, zrywa się więc do pierwszej krucjaty. Na dalszy plan odsuwa się działalność misyjna wśród pogańskich ludów w basenie Morza Bałtyckiego, jedynie z ośrodka misyjnego w Hamburgu - Bremie stara się ją kontynuować arcybiskup Adalbert, a Polska doprowadza do chrystianizacji Pomorza Zachodniego.
Adalbert, arcybiskup hambursko-bremeński (1043-1072), zasłużony jako misjonarz w Danii, Szwecji, Norwegii i na pobliskich wyspach, został mianowany przez Leona IX wikariuszem apostolskim dla ludów Północy, usiłował nadto utworzyć patriarchat Północy, ale sprzeciwiało się to wzrastającej centralizacji papiestwa, nie znalazł więc zrozumienia w Rzymie. Od 1060 roku zajmował się misjami wśród Obodrzyców, korzystając ze środków państwowych jako regent za małoletniego cesarza Henryka IV. Jego działalności sprzyjał książę Gotszalk (1043-1066), który umocnił się na tronie Obodrzyców dzięki pomocy książąt saskich. Adalbert utworzył z fundacji księcia dwa biskupstwa (Ratzeburg i Meklemburg), Kościół wszakże wśród Obodrzyców doznał ciosu, gdy możni strącili Gotszalka i pod wpływem silnego ośrodka pogańskiego w Radogoszczy narzucali powrót do dawnych wierzeń. Niewiele zmieniły rządy chrześcijańskiego księcia, duńskiego Kanuta Lawarda, który otrzymał koronę obodrzycką od cesarza Lotara, ale już w 1131 roku został zamordowany, panowanie zaś objęli władcy pogańscy. W następnym okresie Sasi podjęli krucjatę przeciw pogańskim Słowianom.
W cesarstwie. Kanossa. Antypapież. W Italii. We Francji i Hiszpanii. Na Północy i w Anglii. W Czechach, na Węgrzech i w Chorwacji. W Polsce i na Rusi. Śmierć biskupa Stanisława.
